Centralny Rejestr Umów od 1 lipca 2026 r. – czy publiczne przedszkole lub szkoła prowadzona przez fundację musi publikować umowy?
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.
Szybka odpowiedź
Nie. Publiczne przedszkole lub publiczna szkoła prowadzona przez fundację, stowarzyszenie lub inny podmiot niebędący jednostką samorządu terytorialnego nie ma obowiązku udostępniania informacji o umowach w Centralnym Rejestrze Umów (CRU). Obowiązek ten – zgodnie z art. 34a ust. 1 ustawy o finansach publicznych – dotyczy wyłącznie jednostek sektora finansów publicznych w rozumieniu art. 9 tej ustawy. Stan prawny: lipiec 2026 r.
Spis treści
- Czym jest Centralny Rejestr Umów i kogo obowiązuje od 1 lipca 2026 r.?
- Czy fundacja prowadząca publiczną szkołę lub przedszkole jest jednostką sektora finansów publicznych?
- Czy korzystanie z dotacji oświatowej zmienia sytuację?
- Jakie jest stanowisko Ministerstwa Finansów?
- Kiedy umowa placówki niesamorządowej trafi do CRU?
- Praktyczne wskazówki dla organów prowadzących
- Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czym jest Centralny Rejestr Umów i kogo obowiązuje od 1 lipca 2026 r.?
Centralny Rejestr Umów (CRU) to jawny rejestr, w którym udostępniane są informacje o umowach zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych. Obowiązek udostępniania tych informacji – w brzmieniu przepisów obowiązującym od 1 lipca 2026 r. – wynika z art. 34a ust. 1 ustawy o finansach publicznych.
Kluczowe znaczenie ma literalne brzmienie tego przepisu, który rozpoczyna się od słów: „Kierownik jednostki sektora finansów publicznych (…)”. Ustawodawca zaadresował więc obowiązek wyłącznie do jednostek sektora finansów publicznych, czyli podmiotów wskazanych w art. 9 ustawy o finansach publicznych.
W praktyce oświatowej oznacza to, że obowiązek dotyczy m.in. szkół i przedszkoli prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego. To one – jako część sektora finansów publicznych – podlegają wymogom CRU.
Czy fundacja prowadząca publiczną szkołę lub przedszkole jest jednostką sektora finansów publicznych?
Nie – fundacja, stowarzyszenie ani inna organizacja prowadząca publiczną placówkę oświatową nie jest jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu art. 9 ustawy o finansach publicznych. Status „publiczny” placówki oświatowej nie przesądza bowiem o przynależności organu prowadzącego do sektora finansów publicznych.
Co ciekawe, to rozróżnienie bywa źródłem nieporozumień. Dyrektorzy często pytają: skoro prowadzimy przedszkole publiczne, to czy nie jesteśmy traktowani jak jednostka publiczna w rozumieniu ustawy o finansach publicznych? Odpowiedź brzmi: nie. Publiczny charakter placówki (bezpłatne nauczanie, rekrutacja na zasadach powszechnej dostępności itd.) to kategoria z zakresu prawa oświatowego, a katalog jednostek sektora finansów publicznych określa odrębnie art. 9 ustawy o finansach publicznych. Fundacja prowadząca publiczne przedszkole lub publiczną szkołę pozostaje poza tym katalogiem.
W konsekwencji dyrektor takiej placówki (ani organ prowadzący) nie jest adresatem obowiązku z art. 34a ust. 1 i nie musi udostępniać informacji o zawieranych umowach w CRU.
Czy korzystanie z dotacji oświatowej zmienia sytuację?
Nie – samo dysponowanie środkami publicznymi nie rozszerza obowiązku CRU na podmioty spoza sektora finansów publicznych. To pytanie pojawia się naturalnie, ponieważ art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych stanowi, że przepisy ustawy stosuje się także do „innych podmiotów w zakresie, w jakim wykorzystują środki publiczne lub dysponują tymi środkami”.
Rzecz jednak w tym, że w art. 34a ustawodawca dokonał odrębnego, węższego uregulowania – wprowadził nakaz stosowania CRU wprost i wyłącznie wobec jednostek sektora finansów publicznych, a więc podmiotów z art. 9 ustawy. Przepis szczególny wyznacza tu krąg zobowiązanych samodzielnie.
Warto też podkreślić, że nie istnieją obecnie żadne regulacje, które wraz z wejściem w życie obowiązku CRU miałyby rozszerzyć katalog podmiotów zobligowanych do udostępniania informacji. Ustawodawca nie wprowadził konstrukcji analogicznej do znanej z prawa zamówień publicznych, gdzie przepisy muszą być respektowane także przez osoby prawne utworzone w szczególnym celu zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym, jeżeli są finansowane przez sektor finansów publicznych w ponad 50%. W przypadku CRU takiego mechanizmu nie ma.
Jakie jest stanowisko Ministerstwa Finansów?
Interpretację tę potwierdza stanowisko opublikowane na stronie Ministerstwa Finansów:
„Obowiązek udostępniania informacji o umowach w ramach Centralnego Rejestru umów JSFP, o którym mowa w art. 34a ust. 1 ustawy o finansach publicznych, dotyczy wyłączenie jednostek, w tym obsługujących organy lub fundusze, które tworzą sektor finansów publicznych w rozumieniu art. 9 tej ustawy”.
Stanowisko jest zatem spójne z literalną wykładnią przepisu: krąg zobowiązanych zamyka się na jednostkach sektora finansów publicznych.
Kiedy umowa placówki niesamorządowej trafi do CRU?
⚠️ Ważna uwaga praktyczna: brak własnego obowiązku nie oznacza, że umowy fundacji czy stowarzyszenia prowadzącego placówkę nigdy nie pojawią się w rejestrze. Niektóre umowy trafią do CRU, gdy drugą stroną umowy będzie podmiot należący do sektora finansów publicznych – to on będzie zobowiązany do udostępnienia informacji o umowie.
W praktyce oznacza to, że np. umowa zawarta przez organ prowadzący z gminą czy inną jednostką sektora finansów publicznych zostanie ujawniona w rejestrze przez tego kontrahenta. Organ prowadzący powinien mieć tego świadomość, planując treść i warunki takich umów – informacje o nich staną się jawne, mimo że sam nie dokonuje żadnego zgłoszenia.
Praktyczne wskazówki dla organów prowadzących
- Zweryfikuj status organu prowadzącego – jeżeli placówkę (publiczną lub niepubliczną) prowadzi fundacja, stowarzyszenie lub osoba fizyczna, obowiązek z art. 34a ust. 1 ustawy o finansach publicznych jej nie dotyczy.
- Nie utożsamiaj „publicznego” charakteru placówki z przynależnością do sektora finansów publicznych – to dwie odrębne kategorie prawne.
- Identyfikuj kontrahentów z sektora finansów publicznych – umowy z takimi podmiotami zostaną przez nie ujawnione w CRU.
- Monitoruj zmiany legislacyjne – katalog zobowiązanych może w przyszłości ulec rozszerzeniu; obecnie (lipiec 2026 r.) takich regulacji brak.
My w kancelarii zawsze powtarzamy organom prowadzącym: zanim wdrożycie nowy obowiązek, sprawdźcie, czy w ogóle jesteście jego adresatem – to oszczędza czas i niepotrzebne procedury.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy publiczne przedszkole prowadzone przez fundację musi zgłaszać umowy do CRU? Nie. Obowiązek z art. 34a ust. 1 ustawy o finansach publicznych dotyczy wyłącznie jednostek sektora finansów publicznych w rozumieniu art. 9 tej ustawy, a fundacja prowadząca publiczne przedszkole do tego sektora nie należy.
Czy szkoła publiczna prowadzona przez stowarzyszenie podlega obowiązkowi CRU? Nie. Analogicznie jak w przypadku fundacji – stowarzyszenie prowadzące szkołę publiczną nie jest jednostką sektora finansów publicznych, więc nie jest adresatem obowiązku udostępniania informacji o umowach.
Czy pobieranie dotacji z budżetu gminy powoduje obowiązek publikacji umów w CRU? Nie. Choć art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych nakazuje stosować ustawę do podmiotów dysponujących środkami publicznymi, art. 34a stanowi odrębną regulację, adresowaną wyłącznie do jednostek sektora finansów publicznych.
Czy umowy organu prowadzącego mogą mimo to znaleźć się w CRU? Tak. Jeżeli drugą stroną umowy jest jednostka sektora finansów publicznych (np. gmina), to ona udostępni informacje o umowie w rejestrze w ramach własnego obowiązku.
Czy szkoły samorządowe muszą stosować CRU? Tak. Szkoły i przedszkola prowadzone przez jednostki samorządu terytorialnego, jako jednostki sektora finansów publicznych, objęte są obowiązkiem z art. 34a ust. 1 ustawy o finansach publicznych.
Podsumowanie
Obowiązek udostępniania informacji o umowach w Centralnym Rejestrze Umów obejmuje wyłącznie jednostki sektora finansów publicznych. Publiczne przedszkola i szkoły prowadzone przez fundacje, stowarzyszenia lub inne podmioty niebędące JST pozostają poza zakresem tego obowiązku – niezależnie od tego, że korzystają ze środków publicznych. Warto jednak pamiętać, że umowy zawierane z kontrahentami z sektora finansów publicznych i tak staną się jawne, bo ujawni je druga strona.
Masz wątpliwości, czy Twoja placówka podlega obowiązkom sprawozdawczym z ustawy o finansach publicznych? Skontaktuj się z Kancelarią Prawa Oświatowego: kancelaria@prawnikoswiatowy.pl, ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań.
Niniejszy artykuł stanowi ogólną informację prawną według stanu prawnego na lipiec 2026 r. i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej w konkretnej sprawie. Każdy stan faktyczny wymaga odrębnej analizy, a kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za działania podjęte wyłącznie na podstawie treści artykułu.
Źródła
- Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych – w szczególności art. 4 ust. 1 pkt 2, art. 9 oraz art. 34a ust. 1.
- Stanowisko Ministerstwa Finansów – https://www.gov.pl/web/finanse/najczesciej-zadawane-pytania2